Wat is dilatatie cardiomyopathie?
Dilatatie cardiomyopathie, bekend als DCM, is een aandoening van de hartspier en niet van de hartkleppen. Bij honden met DCM worden de wanden van de ventrikels — de hoofdpompchambers van het hart — dun en verzwakt, waardoor de kamers uitzetten en hun vermogen om effectief samen te trekken verliezen. Het resultaat is een hart dat fysiek groter is maar functioneel aangetast, niet in staat om bij elke hartslag voldoende bloed door het lichaam te pompen.
DCM is de tweede meest voorkomende vorm van hartziekte bij honden in het algemeen, maar bij grote en reuzenhonden is het de meest voorkomende hartaandoening. In tegenstelling tot mitralisklep-aandoeningen, die zich over jaren langzaam ontwikkelen, kan DCM snel voortschrijden en kan plotselinge dood veroorzaken, zelfs voordat duidelijke symptomen zijn verschenen.
Welke rassen hebben het meeste risico?
DCM vertoont een zeer sterke rasvoorkeur, en in sommige gevallen is een duidelijke genetische basis aangetoond. De meest getroffen rassen zijn:
- Dobermann — het ras dat het zwaarst wordt getroffen, met onderzoeken die suggereren dat tot 58% van de dobermans DCM ontwikkelt
- Duitse dog
- Ierse wolfhond
- Bokser
- Cocker spaniel (zowel amerikaans als engels)
- Dalmatier
- Portugese waterhond
- Terranova
- Sint-bernardshond
Bij Boksers wordt een gerelateerde aandoening genaamd aritmogene rechterventrikelcardiomyopathie soms afzonderlijk geclassificeerd, omdat deze primair de rechterkant van het hart aantast en vaak aritmieën veroorzaakt in plaats van duidelijke kamervergrotting.
De granen-vrij voedingcontroverses
Vanaf ongeveer 2018 begon de Amerikaanse Food and Drug Administration een onderzoek naar een mogelijke link tussen graanvrije voeding met hoge legume-gehaltes — in het bijzonder voeding met erwten, linzen en kikkererwten als hoofdingrediënten — en een schijnbare toename van DCM-gevallen bij rassen die niet traditioneel vatbaar zijn voor de aandoening. Golden retrievers stonden prominent in deze berichten.
De relatie tussen voeding en DCM blijft een actief onderzoeksgebied en onderwerp van echt wetenschappelijk debat. Sommige gevallen leken op te lossen toen honden van graan-vrije naar traditionele graanbevattende voeding werden overgeschakeld, wat veel cardiologen heeft aangezet om voorzichtig te adviseren met betrekking tot formuleringen met hoog legume-gehalte totdat meer bekend is. Er is echter geen definitief causaal mechanisme vastgesteld, en het onderwerp blijft genuanceerd. Als u graanvrije of boutique voeding voedt, is het de moeite waard om de huidige bewijzen met uw dierenarts te bespreken.
Hoe DCM zich ontwikkelt
DCM doorloopt doorgaans twee afzonderlijke fasen. De eerste is een verborgen of preclinische fase waarin het hart al structureel abnormaal is, maar de hond geen uitwendige ziekteverschijnselen vertoont. Deze fase kan maanden tot jaren duren. Tijdens deze periode kunnen gevaarlijke hartritmestoornissen — aritmieën — optreden, en plotselinge hartstilstand kan voorkomen, zelfs bij honden die volkomen gezond lijken.
De tweede fase is manifeste DCM, wanneer de hond klinische symptomen van hartfalenbeginnen te vertonen. Op het moment dat symptomen merkbaar zijn, is de ziekte vaak al ver gevorderd.
Symptomen om op te letten
Omdat DCM geruisloos kan voortschrijden, is het van cruciaal belang te weten waar u op moet letten, vooral als u een ras met risico bezit. Symptomen kunnen zijn:
- Snelle of moeizame ademhaling, inclusief een verhoogde ademfrequentie in rust
- Hoesten, hoewel dit minder consistent is bij DCM dan bij mitralisklep-aandoeningen
- Inspanningsintolerantie en plotselinge uitputting
- Zwakte of instorting, soms voorkomend tijdens of na fysieke activiteit
- Flauwe valpartijen
- Buikdistensie veroorzaakt door vloeistofophoping
- Bleke of blauwachtige tandvlees
- Plotselinge eetlustverandering en gewichtsverlies
Instorting en plotselinge dood worden vooral in verband gebracht met DCM omdat aritmieën — abnormale hartritmestoornissen — een opvallende eigenschap van de aandoening zijn, vooral bij dobermans. Deze ritmestoornissen kunnen ventrikelfibrillatie triggeren, wat zonder onmiddellijke interventie levensgevaarlijk is.
Vroege opsporing door screening
Gezien de verborgen fase van DCM en het risico op plotselinge dood, is proactieve hartscreening misschien nog belangrijker voor DCM-gevoelige rassen dan voor enige andere groep. De Dobermann is misschien het duidelijkste voorbeeld: rasclubs en cardiologen raden algemeen aan om vanaf de leeftijd van drie of vier jaar jaarlijks een hartscreening uit te voeren, waarbij echocardiografie met een holter-monitorregistratie wordt gecombineerd.
Een holter-monitor is een draagbaar ECG-apparaat dat de hond continu 24 uur lang draagt. Het legt het totale aantal en patroon van abnormale hartslagen gedurende die periode vast, wat een enkel ECG op basis van een kliniek niet betrouwbaar kan doen. Bij dobermans wordt een drempel van meer dan 50 ventriculaire voortijdige samentrakkingen in 24 uur over het algemeen als significant beschouwd en rechtvaardigt verdere evaluatie en mogelijk behandeling.
Echocardiografie zoekt naar kamervergrotting en verminderde contractiliteit voordat symptomen verschijnen. Beide tests zijn belangrijk en geen van beide vervangt de ander volledig.
Diagnose en onderzoek
Bij honden met symptomen, of bij honden die door screening worden opgemerkt, bestaat het onderzoek doorgaans uit:
- Echocardiogram om kamergrootte en systolische functie te beoordelen
- 24-uurs holter-monitoring om ritmestoornissen te karakteriseren
- Borstfoto's om de hartomtrek en longveranderingen te evalueren
- Bloedonderzoeken inclusief hartbiomarkers zoals NT-proBNP en troponine I van het hart, die myocardiale stress en beschadiging kunnen aangeven
Hartbiomarkers zijn een steeds waardevollere screeninginstrument. Verhoogde NT-proBNP bij een ogenschijnlijk gezonde dobermann is bijvoorbeeld een sterke indicator dat verdere beoordeling met echocardiografie gerechtvaardigd is.
Behandeling en management
Er is geen geneesmiddel voor DCM, maar behandeling kan de kwaliteit van leven verbeteren en de overleving verlengen. Pimobendan is aangetoond dat het het ontstaan van hartfalen bij dobermans die in de verborgen fase zijn geïdentificeerd met echocardiografisch bewijs van DCM, uitstelt — een bevinding uit de PROTECT-studie gepubliceerd in 2012.
Zodra hartfalen zich ontwikkelt, spiegelt het beheer dat gebruikt voor geavanceerde mitralisklep-aandoeningen: diuretica om vloeistofophoping te beheren, ACE-remmers en voortgezette pimobendan. Anti-aritmische medicijnen zoals sotalol of mexiletine kunnen specifiek worden toegevoegd om ritmestoornissen aan te pakken.
De prognose voor DCM is over het algemeen voorzichtiger dan voor MMVD, waarbij de overleving na het ontstaan van hartfalen vaak in maanden wordt gemeten. Echter, met waakzaam toezicht en passende behandeling kunnen honden een redelijke kwaliteit van leven behouden.
```