Inflammatoire darmziekte bij honden: Een volledig overzicht
Inflammatoire darmziekte (IBD) is een chronische gastro-intestinale aandoening waarbij de darmwand persistent geïnfiltreerd raakt met ontstekingscellen, wat normale spijsvertering en nutriëntenopname verstoort. Het is een van de meest voorkomende oorzaken van chronisch braken en diarree bij honden en kan de levenskwaliteit aanzienlijk beperken als het niet goed wordt beheerd. Het begrijpen van IBD — inclusief de vormen ervan, hoe het wordt gediagnosticeerd en de beschikbare behandelingsopties — is belangrijk voor eigenaren van getroffen honden.
Wat is IBD bij honden?
IBD is niet één ziekte maar een groep aandoeningen geclassificeerd volgens het type ontstekingscellen dat in darmbiopsieën wordt gevonden. De meest voorkomende vormen zijn:
- Lymphoplasmacytaire enteritis (LPE) — de meest voorkomende vorm; de darmwand is geïnfiltreerd met lymfocyten en plasmacellen
- Eosinofiele gastro-enteritis — gekenmerkt door eosinofieleninfiltatie; vaak geassocieerd met voedselgevoeligheid of parasitaire infectie
- Granulomateuze enteritis — zeldzaam en meestal ernstiger, vaak geassocieerd met specifieke bacteriële infecties (inclusief Mycobacterium)
- Lymfangiëctasie — verwijding van de darmlymfevaten, wat proteïneverliezen in de darmlumen veroorzaakt; geassocieerd met ernstige hypoalbuminemie
Een belangrijk onderscheid moet worden gemaakt tussen IBD en intestinaal lymfoom, een vorm van kanker die bijna dezelfde klinische en histologische afbeelding kan veroorzaken. Het onderscheid maken tussen ernstige IBD en laaggradig intestinaal lymfoom vereist geavanceerde pathologische technieken en is een van de meest uitdagende problemen in de veterinaire gastro-enterologie.
Oorzaken en risicofactoren
De onderliggende oorzaak van IBD bij honden is niet volledig bekend. Het huidige bewijs suggereert dat het voortvloeit uit een abnormale immuunrespons op intestinale bacteriën of voedselantigenen bij genetisch gevoelige honden. Bijdragende factoren kunnen zijn:
- Verstoring van de normale darmmicrobioom (dysbiosie)
- Defecten in darmbariërefunctie
- Genetische gevoeligheid — bepaalde rassen, waaronder de Duitse Herder Heupuitslag: Preventie, Tekenen & Behandeling">Duitse Herder Heupuitslag: Preventie, Tekenen & Behandeling">Duitse Herder Heupuitslag: Preventie, Tekenen & Behandeling">Duitse Herder Rassenhandleiding">Duitse Herder Gezondheidsproblemen: De Volledige Gids voor Eigenaren">Duitse Herder Rassenhandleiding">Duitse Herder Gezondheidsproblemen: De Volledige Gids voor Eigenaren">Duitse Herder, Ierse Setter, Soft-Coated Wheaten Terrier (bijzonder gevoelig voor eiwitverliesenteropathie) en Basenji zijn oververtegenwoordigd
- Voedselgevoeligheid of allergie
Klinische verschijnselen
De klinische presentatie van IBD hangt ervan af welk deel van het gastro-intestinale kanaal het meest is aangetast. Verschijnselen kunnen aanvankelijk subtiel en intermitterend zijn, geleidelijk ernstiger en persistent worden:
- Chronisch of intermitterend braken — kan gal of onverteerd voedsel bevatten
- Chronische diarree — kan dikkedarmkarakter (frequent, klein volume, slijmerig) of dunne darmkarakter (groot volume, waterig) zijn
- Gewichtsverlies — vaak progressief, ondanks een goed of zelfs verhoogd eetlust
- Verminderde eetlust of intermitterende inappetentie
- Eiwitverliesenteropathie — in ernstige gevallen lekken eiwitten uit de beschadigde darmwand, wat oedeem (zwelling van de ledematen), ascites (vocht in de buik) en pleurale effusie veroorzaakt
- Borborygmi en flatulentie
Diagnose
Het diagnosticeren van IBD vereist het uitsluiten van andere veelvoorkomende oorzaken van chronische gastro-intestinale verschijnselen:
- Parasieten — fecesonderzoek en PCR-testen voor Giardia, Cryptosporidium en wormen; behandeling met een breed-spectrum anthelminticum wordt vaak toch uitgevoerd
- Voedselreactieve aandoening — een 8 tot 12 weken durend voedseluitsluiting trial om voedselreactieve enteropathie uit te sluiten (een gedeelte van de honden reageert op voedselverandering alleen en kan geen immuunsuppressie nodig hebben)
- Antibioticareactieve diarree — sommige honden reageren op antibiotica gericht op intestinale dysbiosie
- Exocriene pancreasinsufficientie (EPI) — gediagnosticeerd met een serum trypsinelijkeimmunoreactiviteit (TLI) test
- Cobalamine (vitamine B12) deficiëntie — gemeten door serum cobalamine; deficiëntie is gebruikelijk bij IBD en moet worden gecorrigeerd omdat het darmbijstand verstoort
Definitieve diagnose van IBD vereist endoscopie en darmbiopsie. Endoscopie maakt directe visualisatie van het slijmvliesopp voor mogelijk en het verzamelen van biopsiesamples voor histopathologische analyse. Biopsieën worden geclassificeerd met WSAVA-gestandaardiseerde criteria. In sommige gevallen zijn volledige wandbiopsieën verkregen via laparoscopie of laparotomie nodig wanneer endoscopische biopsieën onvoldoende zijn.
Bloedtests tonen meestal hypoalbuminemie en hypocobalaminemie aan bij significante IBD. Beeldvorming (buikultrasonografie) kan darmwandverdikking, veranderde gelaagdheid en vergrote lymfeklieren tonen.
Behandeling
Voedingsbeheer
Voeding staat centraal in IBD-beheer. Zeer verteerbare, eiwitbronnen met nieuw protein of ghydrolyseerdprotein ```