Wat Is Spondylose Deformans?
Spondylose deformans is een degeneratieve aandoening van de wervelkolom waarbij benige uitgroeiingen — osteofyten of beensporen genoemd — zich ontwikkelen op het onderoppervlak van de wervellichamen. In de loop van de tijd kunnen deze sporen naar elkaar toe groeien van aangrenzende wervels, en in sommige gevallen overbruggen zij de tussenwervelruimte volledig, waardoor een zogenaamde benige brug ontstaat. Deze brug smelt effectief twee of meer wervels aan elkaar aan hun ventrale (onderste) oppervlakken.
De aandoening wordt meestal als een toevallige bevinding ontdekt op röntgenfoto's die om andere redenen zijn gemaakt — een routinecontrole vóór narcose, een onderzoek naar buikklachten, of een algemene gezondheidsscreening. Veel honden met spondylose op hun röntgenfoto's vertonen geen duidelijke tekenen van rugpijn, en voor deze dieren is geen behandeling nodig anders dan routinebewaking.
Spondylose is niet hetzelfde als tussenwervelschijfziekte (IVDD) en mag niet worden verward met degeneratieve myelopathie (DM), hoewel de aandoeningen af en toe samen kunnen voorkomen. Het is belangrijk om het onderscheid te begrijpen omdat de klinische implicaties, prognose en behandeling heel anders zijn.
Hoe Verschilt Het Van IVDD En Degeneratieve Myelopathie?
Tussenwervelschijfziekte (IVDD)
IVDD betreft de tussenwervelschijven — de kussenvormige structuren die tussen elk paar wervels zitten. Bij schijfziekte degeneert het zachte materiaal in de schijf en bolgt in het wervelkanaal uit (Hansen Type I, vaker voorkomend bij chondrodystrofische rassen zoals Teckels en Franse Bulldogs) of de buitenste vezelige laag van de schijf steekt geleidelijk uit (Hansen Type II, vaker voorkomend bij grote rassen). IVDD kan plotselinge of progressieve neurologische verschijnselen veroorzaken, waaronder zwakte, coördinatiestoornissen en verlamming. Spondylose daarentegen betreft benige veranderingen aan de randen van de wervels en niet schijfhernia, en veroorzaakt zelden neurologische afwijkingen.
Degeneratieve Myelopathie (DM)
DM is een progressieve, fatale neurologische ziekte veroorzaakt door degeneratie van het ruggenmerg zelf. Het is genetisch van aard en treft vooral Duitse Herders aan, hoewel andere rassen waaronder Boxers, Rhodesiaanse Ridgebacks en Welsh Corgis ook risico lopen. DM veroorzaakt een langzame, pijnloze progressie van achterpotenverlamming die uiteindelijk verlamming wordt. Het cruciale onderscheid met spondylose is dat DM niet pijnlijk is, terwijl spondylose bij symptomatische gevallen meestal rugpijn veroorzaakt. Genetische testen zijn beschikbaar voor de SOD1-genmutatie die met DM is geassocieerd.
Welke Rassen Worden Het Meest Getroffen?
Spondylose deformans komt vaker voor bij grote en gigantische rassen en is meestal gerelateerd aan ouderdom. Rassen met een hoger gerapporteerd voorkomen zijn onder meer:
- Duitse Herders
- Boxers
- Airedale Terriërs
- Labrador Retrievers
- Golden Retrievers
- Grote gemengde hondenrassen
In enkele studies is spondylose gevonden bij de meerderheid van oudere grote rassen die radiografisch zijn onderzocht, wat ondersteunt dat het een normaal onderdeel van spinale veroudering bij veel dieren is in plaats van een inherent pathologisch proces. De thoracolumbale overgang — het gebied waar de borstkas- en lendenwervels samenkomen — en de lumbosacraalregio zijn de meest getroffen locaties, hoewel laesies overal langs de wervelkolom kunnen voorkomen.
Waarom Hebben De Meeste Honden Geen Symptomen?
De reden dat spondylose zo zelden klinische verschijnselen veroorzaakt, is grotendeels anatomisch. De benige bruggen die zich bij spondylose vormen, ontwikkelen zich op het ventrale aspect van de wervels — eronder — weg van het ruggenmerg en de zenuwwortels die uit de wervelkolom uittreden. Zolang de osteofyten ventraal en lateraal groeien in plaats van in te grijpen op het wervelkanaal of de foramen waardoor zenuwwortels gaan, blijft het zenuwstelsel ongeclassificeerd en de functie onbeïnvloed.
In feite kunnen in honden waar zich uitgebreide bruggenopstructuren tussen meerdere wervels vormen, de gefuseerde segmenten in de loop van de tijd eigenlijk stabieler en minder pijnlijk worden, omdat de beweging in die gewrichten — wat meestal de pijn in actieve spondylose veroorzaakt — geleidelijk aan wordt beperkt door de benige fusie zelf.
Wanneer Veroorzaakt Spondylose Problemen?
Een minderheid van honden met spondylose ondervindt klinische verschijnselen. Deze ontstaan meestal wanneer:
- Osteofyten groeien in een richting die zenuwwortels of het wervelkanaal indrukt
- Actieve beenspoorvorming vergezeld gaat van lokale ontstekingen
- De aandoening samen met ander ruggraatziekte voorkomt, zoals facetgewrichtsartritis of IVDD op aangrenzende niveaus
- Een benige brug breekt, meestal na trauma of abnormale belasting
Symptomen van symptomatische spondylose zijn onder meer rugpijn — de hond kan uitschreeuwen wanneer hij langs de wervelkolom wordt aangeraakt, tegen het worden opgetild verzet zich, of onwilligheid toont om te buigen en te draaien — samen met stijfheid, verminderd bewegingsbereik, moeilijkheid bij het opstaan na rust en onwilligheid om te bewegen. In zeldzame gevallen waarin zenuwwortelsamendrukking optreedt, kunnen symptomen spieratrofie, abnormale reflexen of uitgestraalde pijn in een lidmaat omvatten.
Diagnose
Gewone röntgenfoto's (radiografie) volstaan meestal om spondylose vast te stellen. De karakteristieke ventrale osteofyten en benige bruggen zijn duidelijk zichtbaar op een laterale (van opzij) wervelkaatje. Meerdere plaatsen worden doorgaans tegelijkertijd getroffen, en de ernst kan variëren van kleine uitstekels tot uitgebreide overbrugging over veel wervellichamen.
Als neurologische symptomen aanwezig zijn of IVDD moet worden uitgesloten, is geavanceerde beeldvorming met CT of MRI vereist. Deze modaliteiten maken een gedetailleerde beoordeling mogelijk van het wervelkanaal, tussenwervelschijven en zenuwwortels — informatie die gewone röntgenfoto's niet kunnen geven.
Behandeling Van Symptomatische Spondylose
Voor de meerderheid van de honden — diegenen zonder klinische symptomen — is geen behandeling nodig anders dan bewustzijn van de eigenaar en routineveranderingen bij de dierenarts. Gewichtsbeheer en het vermijden van activiteiten die buitensporige spanning op de wervelkolom leggen, zijn verstandige voorzorgsmaatregelen.
Voor honden die pijn of stijfheid ondervinden, zijn verschillende behandelingsstrategieën beschikbaar:
- Non-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's) zijn de eerstelijnsbehandeling