Waarom het correct verwijderen van een teek belangrijk is
Een teek op je hond vinden is een onaangename ontdekking, maar hoe je reageert is veel belangrijker dan de meeste eigenaren beseffen. Teken zijn niet zomaar een irritatie — ze zijn dragers van ernstige ziekten, waaronder de ziekte van Lyme, veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi, maar ook anaplasmose, babesioze en in sommige regio's teekencefalitis. Het risico op ziekteoverdracht neemt toe naarmate de teek langer vast zit, wat snelle en correcte verwijdering een echte gezondheidsprioriteit maakt.
De meest voorkomende teeksoort in Nederland die honden aantast is Ixodes ricinus, de schapeteek. Deze is wijdverbreid in heidegebieden, moorland, bossen en lang gras en wordt vooral actief van maart tot oktober, met pieken in lente en herfst. Echter, milde winters hebben teekactiviteit in veel gebieden het hele jaar door verlengd.
Hoe je teken op je hond vindt
Teken zijn gemakkelijker te vinden als ze klein zijn — voordat ze zich hebben volgevormd — maar ook veel gemakkelijker om over het hoofd te zien. Een ongevoede teek kan niet groter zijn dan een papaverzaadje. Na het voeden zwelt het op tot de grootte van een kleine druif en wordt veel duidelijker zichtbaar.
Na elke wandeling in gebieden met teken, voer je je vingers langzaam door de vacht van je hond tegen de haarrichting in. Let goed op plaatsen waar teken zich graag vasthechten:
- Rond en in de oren
- Tussen de teenpoten en rond de pootpads
- In de lies en rond de staartbasis
- Onder de halsband of tuigje
- Rond de oogleden
- In huidplooien en langs de buik
Teken voelen aan als kleine, stevige builtjes wanneer je door de vacht voelt. Ze verplaatsen zich niet — eenmaal vastgehecht, blijven ze op hun plaats zitten.
De hulpmiddelen die je nodig hebt
Het enige hulpmiddel dat specifiek door dierenartsen wordt aanbevolen voor teekverwijdering is een teekhaak of teektwister. Dit zijn kleine, vorkaandige apparaten die onder het lichaam van de teek glijden en het mogelijk maken de teek te roteren en te verwijderen zonder het lichaam in te drukken. Ze zijn goedkoop, algemeen verkrijgbaar en herbruikbaar.
De O'Tom Tick Twister is het merk dat door Nederlandse dierenartspraktijken het meest wordt aanbevolen. Het komt in twee maten — een voor kleine nimfen en een voor grotere volwassen teken — en zodra je het correct hebt gebruikt, wordt de techniek vanzelfsprekend.
Fijne pincetten kunnen als alternatief worden gebruikt als je geen teekhaak hebt, maar vereisen meer voorzichtigheid. Stompe, gewone pincetten zijn niet geschikt omdat ze veel gemakkelijker het lichaam van de teek indrukken tijdens het verwijderen.
Wat je niet moet doen
Er circuleert veel verouderd en schadelijk advies over teekverwijdering, en het volgen ervan kan het risico op ziekteoverdracht aanzienlijk vergroten.
Verbrand de teek niet
Het toepassen van een brandende lucifer, sigaret of enige warmtebron op een voedende teek veroorzaakt dat deze zijn maaginhoud in de bitwond regurgiteert — dit is precies het mechanisme waarop ziekteverwekkers worden overgedragen. Deze methode mag nooit worden gebruikt.
Stik de teek niet toe
Vaseline, essentiële oliën, nagellak, alcohol en soortgelijke stoffen worden in de populaire cultuur regelmatig aanbevolen als manieren om de teek te verstikken of te irriteren zodat deze loslaat. Zoals warmte veroorzaken deze methoden regurgitatie onder stress. Ze werken niet betrouwbaar en vergroten het transmissierisico.
Knijp het lichaam niet dicht
Of je nu pincetten of een haak gebruikt, vermijd het samendrukken van het teeklichaam. Knijpen duwt de inhoud van het spijsverteringsstelsel van de teek in de bloedstroom van je hond. Grijp altijd zo dicht mogelijk bij de huid — bij de mondwerktuigen — niet rond het gezwollen lichaam.
Trek niet recht omhoog
Het rechtuit trekken van een teek zonder te roteren vergroot de kans dat de mondwerktuigen in de huid achterblijven. Hoewel achtergebleven mondwerktuigen op zich niet gevaarlijk zijn — het lichaam zal ze natuurlijk uitstoten — kunnen ze lokale irritatie of een klein abces veroorzaken.
Stap voor stap: Correcte teekverwijdering
Stap één: Blijf kalm
Als je hond je angst voelt, is de kans groter dat hij gaat wiebelen. Zet hem in een comfortabele positie met goed licht en heb je teekhaak en een kleine verzegelde zak of container klaar.
Stap twee: Plaats de haak
Scheid het haar rond de teek zodat het aanhechtingspunt op de huid duidelijk zichtbaar is. Schuif de punten van de teektwister onder het lichaam van de teek, zo dicht mogelijk bij het huidoppervlak. De teek zou in de vork van de haak moeten zitten zonder te worden gegrepen of ingedrukt.
Stap drie: Roteer en til op
Roteer de haak met een vloeiende, continue beweging in één richting — met de klok mee of tegen de klok in, het maakt niet uit welke — terwijl je voorzichtig, gelijkmatige opwaartse druk uitoefent. Ruk of trek niet. Na enkele rotaties zal de teek schoon loslaten.
Stap vier: Verwijder de teek
Plaats de teek in een verzegelde zak of container. Verbrijzel het niet met je vingers — teken kunnen ziekteverwekkers dragen die ook voor mensen een risico vormen. Je kunt ervoor kiezen de teek te bewaren voor het geval je hond later symptomen ontwikkelt en je dierenarts de soort moet identificeren.
Stap vijf: Reinig de bitwond
Reinig het gebied met een antiseptische doekje of verdunde chlorhexidine-oplossing. Was je handen daarna goed.
Waar je op moet letten na verwijdering
Controleer de bitwond in de volgende dagen. Enige lokale roodheid onmiddellijk na verwijdering is normaal en zou binnen een tot twee dagen verdwijnen. Een roos-erytheem — een rode ring die van de bite uitzet — is het klassieke teken van de ziekte van Lyme bij mensen, maar honden tonen dit symptoom meestal niet. Let in plaats daarvan op:
- Lethargie of ongebruikelijke moeheid
- Kreupelheid of onwilligheid om te bewegen
- Verlies van eetlust
- Koorts of rillingen
- Gezwollen lymfeklieren
Symptomen van teekziekten kunnen dagen tot weken duren voordat ze verschijnen. Als je in de weken na een teekbeet een van de bovenstaande tekenen opmerkt, informeer je dierenarts en vermelding de blootstelling. Vroege behandeling met antibiotica is zeer effectief wanneer de ziekte van Lyme snel wordt opgemerkt. Wachten tot symptomen ernstig worden voordat je hulp zoekt, bemoeilijkt de behandeling en het herstel aanzienlijk.
Preventie blijft de meest effectieve strategie. Spreek met je dierenarts over receptplicht teekbestrijdingsmiddelen — spot-on, halsbanden of mondelinge behandelingen — en ga door met het controleren op teken na elke plattelandswandeling, ongeacht het seizoen.
```