Een parasiet die ooit zeldzaam was — en dat niet meer is
Twintig jaar geleden was Angiostrongylus vasorum — algemeen bekend als longworm — grotendeels beperkt tot delen van Wales en Zuid-Engeland. Tegenwoordig zijn gevallen bevestigd in het hele Verenigd Koninkrijk, en wordt de parasiet nu als endemisch beschouwd in veel regio's. Anders dan darmaanden, die een overlast zijn, kan longworm dodelijk zijn als het onopgemerkt blijft. Elke hondeneigenaar in Groot-Brittannië moet begrijpen wat het is, hoe het zich verspreidt, en hoe je het kunt voorkomen.
Wat longworm is en hoe honden het krijgen
Angiostrongylus vasorum is een parasitaire worm die in de longslagaders en het hart van besmette honden en vossen leeft. Volwassen wormen leggen eieren die uitkomen tot larven, die naar de longen migreren, worden opgehoest, doorgeslikt en uitgescheiden in de feces. Deze larven worden vervolgens ingenomen door slakken en slakhuizen, die als intermediaire gastheren fungeren.
Honden worden besmet door slakken of slakhuizen te eten — of dit nu opzettelijk of per ongeluk gebeurt. De onopzettelijke route is veel vaker dan veel eigenaren beseffen. Een hond hoeft niet een hele slak te eten; larven kunnen overgaan op gras, speelgoed, waterbakken, of zelfs de vacht van de hond wanneer slakken er 's nachts overheen kruipen. Een hond die 's ochtends vroeg dauw gras aflikt, zou blootgesteld kunnen worden.
Symptomen waar je op moet letten
Respiratoire symptomen
- Aanhoudende hoest, soms beschreven als een honkend geluid
- Inspanningsintolerantie of ademproblemen
- Piepen of verhoogde ademhalingsfrequentie in rust
Neurologische en systemische symptomen
- Onverklaarbare bloeding — van wonden die niet willen stollen, of van neus en tandvlees
- Aanvallen of desoriëntatie
- Gewichtsverlies en algemeen onwelbevinden
- Bleek tandvlees, wat wijst op bloedarmoede
De bloedingssymptomen treden op omdat de parasiet het normale stollingsmechanisme verstoort, wat kan leiden tot bloeding in de hersenen, ruggenmerg of interne organen. Deze gevallen kunnen snel verslechteren.
Cruciaal is dat sommige besmette honden in de vroege stadia zeer weinig symptomen vertonen. Op het moment dat symptomen ernstig worden, kan de infectie al ver gevorderd zijn.
Diagnose van longworm
Longworm kan niet worden opgespoord door standaard fecestelmingen. Diagnose vereist specifieke testen, hetzij via een bloedtest die antigenen van de volwassen worm detecteert, hetzij via een Baermann-techniek om naar larven in een fecesmonster te zoeken. Veel dierenartspraktijken kunnen een bloedtest ter plekke uitvoeren met resultaten binnen enkele minuten. Als je longworm verdenkt, vraag je dierenarts specifiek naar testen, want routinewormingtesten zullen het niet opsporen.
Behandeling en wat je kunt verwachten
Longworm kan worden behandeld als het op tijd wordt ontdekt. De werkzame ingrediënten die worden gebruikt zijn milbemycine oxime of moxidectine, beide alleen beschikbaar in receptgebonden dierenartsgeneesmiddelen. De behandeling bestaat meestal uit een kuur van enkele weken, en honden herstellen meestal goed als de infectie nog geen ernstige orgaanschade heeft veroorzaakt.
In gevallen waar stollingsmechanismeproblemen zijn ontstaan, kan aanvullende ondersteunende behandeling zoals vitamine K-therapie nodig zijn. Het herstel hangt grotendeels af van hoe vroeg de behandeling begint, wat verklaart waarom preventie sterk wordt aanbevolen.
Preventie: Het belangrijkste onderdeel
Standaard vrij verkrijgbare wormtabletten voorkomen longworm niet. Preventie vereist een maandelijks receptgebonden product dat milbemycine oxime of moxidectine bevat, consistent het hele jaar door toegediend. Veel receptgebonden behandelingen die beschikbaar zijn bij dierenartsen combineren longwormpreventie met vlo-, teek- en darmbezettingspreventie, wat dit eenvoudig te beheren maakt.
Naast medicatie helpen praktische stappen om blootstelling te verminderen:
- Verwijder speelgoed, bakken en kauwtjes die 's nachts buiten blijven, omdat slakken ze 's donker oversteken
- Laat waterbakken niet buiten staan waar slakken en slakhuizen uit kunnen drinken
- Ontmoedig je hond ervan om slakken of slakhuizen op wandelingen op te eten
- Controleer de tuin op slakenactiviteit, vooral bij nat weer
Vossen zijn een belangrijk gastheer en zijn veel voorkomend in tuinen in Nederlandse en Britse vorsteden, wat verklaart waarom zelfs honden in stedelijke gebieden een echte blootstellingsrisico hebben.
Praktische samenvatting
- Longworm is nu aanwezig in het hele Verenigd Koninkrijk en vormt een echt risico voor alle honden
- Infectie kan optreden door onopzettelijke inname van slakken of slijm van slakhuizen
- Symptomen zijn onder meer hoest, onverklaarbare bloeding, en in ernstige gevallen aanvallen
- Standaard wormkuren beschermen niet tegen longworm — een specifiek maandelijks receptgebonden product is vereist
- Als je besmetting verdenkt, neem contact op met je dierenarts en vraag om een longworm-specifieke test
- Vroege behandeling geeft het beste resultaat; wacht niet tot symptomen verergeren