Een teek is nooit zomaar een teek
Alleen al in het Verenigd Koninkrijk zijn teken verantwoordelijk voor het overbrengen van de ziekte van Lyme, babesiose en anaplasmose — ziekten die ernstig en soms blijvend letsel kunnen toebrengen aan zowel huisdieren als hun eigenaren. Het risico beperkt zich niet tot boswandelingen; teken gedijen nu in stadsparken, kustgraslanden en tuinen in buitenwijken. Een onderzoek uit 2018 vond teken op honden in elk graafschap in Engeland. Weten hoe je een teek correct verwijdert is voor huisdiereneigenaren niet langer optionele kennis — het is essentieel.
Waarom de verwijderingstechniek belangrijk is
De manier waarop je een teek verwijdert, beïnvloedt rechtstreeks het risico op ziekteoverbrenging. Teken voeden zich door hun mondonderdelen in de huid te verankeren en zich gedurende enkele dagen langzaam met bloed vol te zuigen. Tijdens dit proces kunnen pathogenen in de teekdarm op de gastheer worden overgebracht — maar deze overdracht is niet onmiddellijk. Correcte verwijdering, snel en schoon uitgevoerd, vermindert het transmissievenster aanzienlijk. Onjuiste verwijdering kan transmissie versnellen doordat de teek onder stress staat en zijn darminhold in de wond regurgiteert.
De juiste methode
Het enige aanbevolen gereedschap voor teekverwijdering is een goed teekverwijderingsapparaat — ofwel een teektwister haak (ook wel een O'Tom haak genoemd) ofwel een fijne pincet speciaal ontworpen voor teekverwijdering. Beide zijn ruimschoots verkrijgbaar bij dierenartsen en dierenspeciaalzaken en kosten zeer weinig.
Scheid de vacht om de teek duidelijk bloot te leggen. Zet de haak of pincet zo dicht mogelijk bij het huidoppervlak, grijp de teek aan de basis van zijn lichaam — zo dicht mogelijk bij het aanhechting spunt. Pas langzame, constante, opwaartse tractie toe zonder de teek te draaien, te rukken of het lichaam van de teek samen te knijpen. De teek zou zich binnen enkele seconden los moeten maken. Plaats het verwijderd in een afgesloten zak of container en gooi het weg — crush het niet tussen je vingers. Maak het aanhechting spunt schoon met een antiseptische doekje of fysiologisch zout, dan wash je handen grondig.
De verkeerde methoden
Een aantal volksmiddeltjes voor teekverwijdering blijven online en in populaire adviezen voorkomen ondanks bewijs dat ze het risico vergroten. Geen van de volgende mag ooit worden gebruikt:
- Vaseline, boter of olie op de teek aanbrengen — dit stikt de teek langzaam en veroorzaakt regurgitatie, wat het risico op pathegenoverbrenging verhoogt
- De teek branden met een lucifer of aansteker — veroorzaakt dezelfde regurgitatiereactie en riskeert je huisdier te verbranden
- De teek besproeien met chemicaliën, nagellakremover of insectenafweermiddel terwijl hij nog vastgehecht is — brengt de teek opnieuw onder stress en provokeeert regurgitatie
- De teek draaien of rukken — riskeert dat de mondonderdelen afbreken, die in de huid ingebed blijven en een lokale infectie kunnen veroorzaken
- Het lichaam van de teek tussen je vingers samenknijpen — comprimeert de darminhold richting de mondonderdelen en verhoogt het transmissierisico
Als mondonderdelen afbreken en in de huid achterblijven, laat ze dan met rust. Het lichaam zal ze meestal van nature uitstoten. Graaf niet met een naald in de huid, want dit introduceert verdere infectierisico's.
Controle na verwijdering
De beet-plaats in het oog houden
Na verwijdering, monitor je de beet-plaats minstens twee weken dagelijks. Een klein rood vlekje direct na verwijdering is normaal. Een groeiende circulaire roodheid — de zogenaamde schietschijfuitslag — is een mogelijk teken van infectie met de ziekte van Lyme en rechtvaardigt onmiddellijke dierenarts raadpleging. Niet alle besmette dieren of mensen zullen echter een zichtbare uitslag ontwikkelen, dus de afwezigheid ervan is geen garantie voor veiligheid.
De gezondheid van je huisdier in het oog houden
Symptomen van door teken overgebrachte ziekten bij honden zijn koorts, lethargie, verlies van eetlust, zwelling van de gewrichten of mank lopen, en in ernstige gevallen bloedarmoede of neurologische verschijnselen. Deze symptomen kunnen dagen tot weken na de teekbeet verschijnen. Als je hond binnen een maand na bekend teekcontact symptomen ontwikkelt, informeer je dierenarts en vermeld specifiek de teekbeet — het is relevante diagnostische informatie die ze nodig hebben.
Katten worden in het Verenigd Koninkrijk minder vaak getroffen door door teken overgebrachte ziekten, maar kunnen teken naar binnen brengen en ze aan mensen doorgeven. Elke teek gevonden op een kat moet met dezelfde zorg worden verwijderd.
Een record bijhouden
Noteer de datum van verwijdering en de plaats op het lichaam van je huisdier waar de teek is gevonden. Als je huisdier in de volgende weken ziek wordt, helpt deze informatie je dierenarts de waarschijnlijke oorzaak en tijdlijn in te perken. Het fotograferen van de teek voor verwijdering kan ook nuttig zijn.
Preventie
Jaarrondse teekpreventie met door dierenarts voorgeschreven producten is de effectiefste manier om je huisdier te beschermen. Spot-on behandelingen, tabletten en halsbanden zijn allemaal beschikbaar, met verschillende werkingsduren en geschiktheid voor verschillende dieren. Je dierenarts kan je adviseren welk product het meest geschikt is voor de levensstijl en gezondheid van je huisdier. Na elke wandeling in teekgevoelige gebieden, laat je je vingers door de vacht van je huisdier gaan — controleer vooral rond de oren, nek, liesstreek, oksels en tussen de poten — en verwijder alle teken voordat ze volledig kunnen vasthechten of volgezooid worden.
Praktische samenvatting
- Gebruik een teekhaak of fijne pincet speciaal voor teken — niet je vingers, lucifers of oliën
- Grijp aan de basis, zo dicht mogelijk bij de huid, en trek langzaam en gelijkmatig omhoog
- Knijp, draai, brand of coat de teek nooit terwijl hij vasthecht
- Maak de beet-plaats schoon en wash je handen na verwijdering
- Monitor tot een maand lang op een schietschijfuitslag en systemische symptomen
- Noteer de datum en plaats van de beet
- Bespreek jaarrondse teekpreventie met je dierenarts